Żelazo jest pierwiastkiem chemicznym kojarzonym powszechniej z przemysłem niż ze zdrowiem człowieka. Niemniej jednak substancja ta ma zasadniczy wpływ na funkcjonowanie organizmu, a jego niedobór może być źródłem poważnych konsekwencji.

Żelazo znane jest człowiekowi od tysięcy lat. Archeolodzy wskazują, że najstarsze narzędzia wykonane z tego surowca powstały w XV wieku przed narodzinami Chrystusa. Z czasem żelazo stało się tak popularnym surowcem, że wyparło z powszechnego użycia brąz, na pamiątkę czego okres między XIII wiekiem przed Chrystusem a starożytnością nazywany jest dziś epoką żelaza.Żelazo występuje w układzie okresowym pierwiastków pod symbolem „Fe”. Jest metalem, a jego liczba atomowa to 26. Powszechne występowanie, a także właściwości żelaza wpływają na jego częste wykorzystanie w przemyśle. Pierwiastek ten jest stosowany przede wszystkim do produkcji stali.

Metal ten ma jednak także bardzo istotne znaczenie dla zdrowia człowieka. Żelazo bierze udział w tworzeniu erytrocytów i leukocytów, a więc czerwonych i białych krwinek. Zadaniem erytrocytów jest transportowanie tlenu, leukocyty natomiast chronią organizm przed bakteriami i wirusami.Niedobór żelaza skutkuje wytwarzaniem przez organizm zbyt małej liczby krwinek. Zaburzenie tow przypadku erytrocytów nazywa się anemią, a inaczej niedokrwistością. Objawami choroby są:senność, zmęczenie, zajady, łamliwość paznokci oraz zaburzenia apetytu. Zbyt mała liczba krwinek czerwonych nie jest w stanie wykonać zadania, jakim jest transport tlenu. Skutkiem długo nieleczonej anemii może być zatem niedotlenienie serca.

Ponadto, żelazo jest składnikiem hemoglobiny – białka zawartego w erytrocytach. Żelazo wiąże tlen, który może być wówczas transportowany przez erytrocyty do komórek ciała. Żelazo ma wobec tego wpływ nie tylko na liczbę erytrocytów we krwi, ale także na spełnianie ich funkcji.

Podstawowym źródłem żelaza jest dieta. Produktami zawierającymi ten pierwiastek są sery, w szczególności twaróg, a także kasze. Żelazo występuje również w bakaliach, m.in. w orzechach włoskich i laskowych, pestkach dyni, rodzynkach i suszonych morelach. Wśród warzyw wskazać należy brokuły i pietruszkę, ale najwięcej żelaza występuje w warzywach strączkowych, czyli w fasoli, ciecierzycy, grochu i bobie. Dawniej uważano, że najlepszym źródłem żelaza jest szpinak. Obecnie jednak badania wskazują, że zawiera on niewielkie pokłady tego pierwiastka. Ponadto,duże ilości pierwiastka występują w produktach pochodzenia zwierzęcego: jajach, mleku oraz podrobach, a szczególnie w wątrobie. Mięsami bogatymi w żelazo są: cielęcina, wołowina i królik.Pierwiastek ten zawarty jest także w gorzkiej czekoladzie.

Żelazo jest pierwiastkiem bardzo cenionym przez człowieka. Od tysiącleci jest przez niego wykorzystywany do budowy narzędzi, w ostatnich stuleciach stał się przedmiotem zainteresowania chemików i inżynierów. Nieoceniona jest jednak rola, jaką ten metal spełnia w ludzkim organizmie.Warunkuje on bowiem prawidłowe działanie układu krwionośnego, a co za tym idzie, i całego organizmu ludzkiego.

Autor artykułu: Anna Skikowska