Witamina A, jak każda właściwie witamina, jest niezbędna, by człowiek mógł prawidłowo funkcjonować. I tak jak w przypadku każdej witaminy, również zbyt mała, jak i nadmierna jej ilość powoduje negatywne skutki.

Związek ten został odkryty na początku XX wieku w Stanach Zjednoczonych. Skutki jej niedoboru były jednak znane już w starożytności i usuwano je za pomocą żywności bogatej właśnie w witaminę A.

Witamina A może być suplementowana, jednak jej występowanie w wielu produktach spożywczych sprzyja jej dostarczaniu wraz z jedzeniem. Jej głównym źródłem jest tran, ale występuje także w podrobach, w tym w wątrobie i sercach. Dużą ilość witaminy A zawierają także jaja, sery, masło oraz ryby, m.in. makrela i łosoś. Wskazane produkty są żywnością pochodzenia zwierzęcego, ale źródłem witaminy mogą być również warzywa i owoce.

Warzywami ją zawierającymi są szpinak, kapusta i batat. Ponadto występuje także w jarmużu, papryce, marchwi i brokułach. Owocami, które wykazują zawartość witaminy A są: dynia, brzoskwinie i morele. Należy wskazać, że związek jest rozpuszczalny w tłuszczach.

Awitaminoza prowadzi do licznych chorób skóry: łuszczycy, trądziku, łysienia plackowatego. Ponadto powoduje suchość skóry oraz osłabienie paznokci i pogorszenie wzroku. Może prowadzić również do spowolnienia lub zatrzymania wzrostu u dzieci.

Najbardziej znanym następstwem niedoboru wtaminy A jest kurza ślepota. Prawidłowa nazwa tej wady wzroku to „ślepota zmierzchowa”. Polega ona na osłabionym widzeniu przy niewielkim oświetleniu, na przykład wieczorem. Potoczna jej nazwa wynika z faktu, że kury, tak jak i niektóre inne ptaki, gorzej widzą w ciemności. Kurza ślepota jest właśnie wspomnianą na wstępie przypadłością znaną już w starożytności.

Nadmierna ilość witaminy A również powoduje negatywne skutki. Do łagodnejszych należą wymioty i zajady oraz osłabienie apetytu, ale istnieją też znacznie poważniejsze konsekwencje. Należy wymienić niedobór erytrocytów – anemię oraz leukocytów – leukopenię. Co więcej, hiperwitaminoza może przyczynić się do osteoporozy oraz zaburzać pracę wątroby i prowadzić do jej powiększenia.

Wskazuje się na istotną rolę witaminy A we właściwym funkcjonowaniu organizmu. Przede wszystkim odpowiada ona za prawidłowe widzenie, głównie odbieranie bodźców na siatkówce. Ponadto, jest odpowiedzialna za prawidłowy wzrost tkanki kostnej i nabłonkowej. Z tego względu jej niedobór powoduje nadmierne wytwarzanie naskórka, np. w przypadku łuszczycy.

Witamina A wykazuje działanie antyoksydacyjne oraz przeciwnowotworowe. Co więcej, odpowiada za prawidłowy wygląd włosów i paznokci. Bierze także udział w procesie spermatogenezy, tzn. wytwarzania plemników.

Witamina A jest związkiem kojarzonym zwykle ze zdrowym wyglądem skóry, paznokci i włosów. Jej rola w organizmie jest jednak znacznie poważniejsza, gdyż odpowiada ona także za prawidłowe widzenie, rozwój i zdrowie skóry.

Autor artykułu: Anna Skikowska