Wapń jest pierwiastkiem chemicznym, który spełnia szereg istotnych funkcji w organizmie. Wykorzystuje się go w medycynie, ale także w innych dziedzinach.

Jego łacińska nazwa to „calcium”, pochodzi od niej symbol pierwiastka „Ca”. W układzie okresowym wystepuje w grupie berylowców. Pierwiastek został odkryty w XIX wieku, ale już wcześniej przypuszczano, że taki metal istnieje. Ze względu na swe właściwości jest wykorzystywany przy produkcji stali. Związki wapnia stosuje się w nawozach i budownictwie. Ponadto woda wapienna służy wykrywaniu dwutlenku węgla.

Najważniejszą funkcją wapnia jest budowanie kości i zębów. Spełnia on jednak jeszcze kilka innych zadań. Należy wśród nich wymienić uczestniczenie w procesie krzepnięcia krwi, a także w skurczach wszystkich rodzajów mięśni. Wapń odpowiada zatem za prawidłowe funkcjonowanie układu mięśniowego. Co więcej, wspiera produkcję hormonów oraz działanie enzymów. Jest także przewodnikiem impulsów nerwowych.

Należy zaznaczyć, że zapotrzebowanie na wapń nie jest jednakowe przez całe życie człowieka. Jest ono nierozerwalnie związane z wypełnianymi przez wapń zadaniami. Najwyższe jest w okresie dzieciństwa, gdy rozwija się układ szkieletowy. Wysokie zapotrzebowanie występuje także u kobiet, które przeszły okres menopauzy.

Jak wskazano, wapń pełni z biologicznego punktu widzenia szereg ważnych funkcji. Skutki jego niedoboru, zwanego hipokalcemią, mogą być zatem niekiedy bardzo poważne. Wskazać należy łamliwość kości, osteoporozę i choroby zębów. Zbyt mała ilość wapnia skutkuje zaburzeniem działania układu mięśniowego, poprzez m.in. niekontrolowane skurcze i ból mięśni. Częstym objawem niedoboru wapnia są krwotoki z nosa, wywołane zbyt słabą krzepliwością krwi. Niedobór może też skutkować utratą lub osłabieniem apetytu.

Do skutków hiperkalcemii, to znaczy nadmiaru wapnia, zalicza się przede wszystkim osłabienie, zmęczenie i senność. Ponadto, może się ona objawiać problemami układu pokarmowego: wymiotami i zaparciami. Skutkuje ona także zaburzeniami pracy układu moczowego, prowadząc do kamicy nerkowej i niewydolności nerek. Ponadto, może przyniać się do powstawania chorób serca.

Prawidłową ilość wapnia dostarcza się organizmowi głównie przez stosowanie diety bogatej w ten pierwiastek. Wchłanianiu wapnia sprzyja laktoza, dlatego najpopularniejszym jego źródłem są produkty mleczne. Są to jogurty, kefiry, masło, ser żółty, a także po prostu mleko.

Nieco słabiej wchłaniany jest wapń z produktów innych niż mleczne. Należy wśród nich wymienić ryby i jaja. Warzywami zawiarającymi pierwiastek są szpinak, kukurydza, brokuły, a także jarmuż.
Niewielkie ilości zawiera również rzodkiew. Bogate w wapń są natomiast bakalie: orzechy laskowe, migdały i suszone figi.

Wapń jest pierwiastkiem chemicznym, które znajduje szerokie zastosowanie w chemii i fizyce. Miano jednego z najważniejszych dla człowieka pierwiastków zyskał jednak ze względu na jego wpływ na organizm człowieka, a w szczególności na jego funkcje budulcowe.

Autor artykułu: Anna Skikowska