Popiersie Nefertiti jest jednym z najbardziej znanych egipskich dzieł starożytności. Przedstawiającą królową Egiptu rzeźbę można oglądać jednak nie nad Nilem, a w Niemczech.

Nefertiti, nazywana także Nefretete, żyła w XIV wieku przed Chrystusem. Była najważniejszą żoną faraona Echnatona, matką jego sześciu córek i macochą jego syna Tutanchamona. Niekiedy przypisuje się jej objęcie tronu Egiptu po śmierci męża. Jej imię tłumaczy się jako „piękna, która przybyła”. Obecnie jest jedną z najpopularniejszych postaci starożytnego Egiptu, głównie ze względu na słynne popiersie.

Rzeźba ma niecałe pół metra wysokości i waży około 20 kilogramów. Wykonana została z wapienia, prawdopodobnie za życia królowej. Głowa kobiety została osadzona na długiej szyi. Na niej umieszczono niebieską koronę z diademem. Szyję królowej zdobi kolorowy naszyjnik. Postać ma tylko jedno oko – prawe. Na twarzy Nefertiti widoczne są lekkie zmarszczki, na szyi natomiast mięśnie. Przypuszcza się, że twórcą rzeźby był Totmes, na co wskazuje odnalezienie popiersia w jego warsztacie.

Przedmiotem rozważaniań badaczy jest fakt, że królowa została przedstawiona tylko z jednym okiem. Wysuwa się tezę, że początkowo Nefertiti miała oboje oczu, ale lewe zostało uszkodzone. Twierdzi się również, że dzieło nie zostało ukończone. Badacze uważają też niekiedy, że rzeźba celowo została wykonana bez oka, by mogła stanowić model pokazujący, w jaki sposób umieszczać oko wykonane z innego materiału. Ponadto wskazuje się, że w ogóle popiersie miało służyć nauce rzeźbiarstwa, że nie miało być dziełem samym w sobie.

Jak wspomniano, rzeźba została odkryta w warsztacie rzeźbiarza Totmesa. Miało to miejsce w 1912 roku. Odkrycia dokonał niemiecki archeolog Ludwig Borchardt. Prawdopodobnie zależało mu na zachowaniu popiersia i przewiezieniu go do Niemiec, dlatego przy podziale znalezisk z Egipcjanami zataił rzeczywisty materiał, z którego je wykonano, a także jego prawdziwą wartość. Ponadto przedstawioną postać nazwał księżniczką, a nie królową.
Rzeźba została przyznana Niemcom i w następnym roku znalazła się w Niemczech, początkowo u sponsora ekspedycji. Przez kilka lat była ukrywana, a w muzeum wyeksponowano ją dziesięć lat po jej przywiezieniu do Niemiec. Obecnie można ją zobaczyć w Nowym Muzeum w Berlinie.

W latach 20. ubiegłego wieku rozpoczęto starania o zwrot popiersia do Egiptu, które trwają do dnia dzisiejszego. Roszczenie argumentuje się faktem jego nielegalnego wywiezienia, nieuczciwością podziału znalezisk, a także opinią, że powinno się ono po prostu znaleźć w miejscu, z którego pochodzi. Niemcy konsekwentnie odmawiają zwrotu rzeźby.

Popiersie Nefertiti jest jednym z symboli starożytnego Egiptu. Do dnia dzisieszego trwają spory o jego własność, niemniej jednak bez względu na to, w jakim kraju rzeźba się znajduje, jest niekwestionowanym świadectwem dorobku kultury egipskiej.

Autor artykułu: Anna Skikowska