Nazwa orzecha włoskiego jest myląca. Drzewo nie pochodzi wcale z Włoch, a prawdopodobnie poczatkowo nazywane było „orzechem wołoskim”, gdyż do Polski trafiło z Wołoszczyzny, historycznej krainy w Rumunii. Orzechami włoskimi nazywane są też jadalne nasiona drzewa.

Orzech włoski jest jednym z najpopularniejszych drzew orzechowych występującym w polskich ogrodach. Naturalnie rośnie w Azji oraz w Europie – na Bałkanach. Do Polski trafił prawdopodobnie w średniowieczu ze wspomnianej Wołoszczyzny. Obecnie jego populacja w kraju jest bardzo liczna, gdyż wystepuje nie tylko w miejscach posadzenia go przez człowieka, ale także jest rozsiewany przez ptaki, które mogą przenosić nasiona na znaczne odległości. Zaznaczyć należy, że orzech włoski jest gatunkiem inwazyjnym.

Drzewo z reguły osiąga znaczne rozmiary, jego wysokość dochodzić może do 30 metrów, a w klimacie umiarkowanym osiąga połowę tej wysokości. Kora orzecha jest szara i gładka, a gałęzie pokryte są podłużnymi, silnie unerwionymi liśćmi. Drzewo kwitnie w maju i w czerwcu, a kwiaty męskie przybierają postać charakterystycznych kotków. Jadalne orzechy (nasiona) zbiera się po opadnięciu ich z drzewa. Nasiona są otoczone twardą, brązową skorupką, oraz nie tak twardą zieloną. Orzech jest drzewem długowiecznym, może dożyć 500 lat, a owocować zaczyna zwykle w 10 roku życia.

Orzech włoski powinien rosnąć na słonecznym stanowisku, ewentualnie częściowo zacienionym. Preferuje glebę dość wilgotną o odczynie zasadowym. Z reguły nie wymaga podcinania. Należy wspomnieć, że jako drzewo ekspansywne i duże, orzech może poprzez zacienianie utrudniać rozwój i wzrost innym roślinom.

W ogrodach orzech włoski sadzi się przede wszystkim dla jego nasion – popularnych bakalii, które można spożywać na surowo lub w postaci oleju. Połowa ich zawartości to tłuszcze, które są wysokokaloryczne. Jedzenie ich przynosi jednak pozytywne rezultaty: są bogatym źródłem białka, poleca się je więc osobom które nie spożywają mięsa. Ponadto obniżają poziom cholesterolu, a także działają przeciwzakrzepowo, chroniąc m.in. przed miażdżycą. Wskazuje się, że zmniejszają ryzyko zachorowania na raka oraz że zawierają witaminy A i E oraz cynk. Co więcej, wspomagają koncentrację i proces nauki.
Pozytywne właściwości wykazują także zielone skorupki orzechów. Wytwarza się z nich nalewki stosowane w zwalczaniu zatruć i biegunek oraz pasożytów. Skorupki te zbiera się pod koniec czerwca lub na początku lipca.

Drewno orzecha włoskiego jest cenionym materiałem wykorzystywanym w produkcji mebli.

Orzech włoski jest popularnym drzewem ogrodowym, które prócz cienia i schronienia dla zwierząt daje jadalne nasiona, które wykazują wiele pozytywnych właściwości. Wykorzystanie znajdują ponadto inne części rośliny. Pamiętać jednak należy, że orzech włoski nie jest gatunkiem rodzimym i jego nadmierna i niekontrolowana ekspansja ogranicza populację drzew naturalnie występujących w Polsce.

Autor artykułu: Anna Skikowska