Pod koniec lat dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku polskie kasztanowce pospolite zaczęły przybierać jesienny wygląd już latem. Powodem tej zmiany było pojawienie się w Polsce szrotówka kasztanowcowiaczka, który już od lat osiemdziesiątych rozprzestrzeniał się po Europie.

Szrotówek kasztanowcowiaczek jest niewielkim motylem, który swój rozwój wiąże przede wszystkim z kasztanowcem pospolitym, ale istnieją przypadki jego występowania na innych gatunkach kasztanowca oraz na klonie jaworze i klonie pospolitym. Europejski klimat sprzyja namnażaniu się owada: dzięki wysokim temperaturom na kasztanowcu mogą rozwinąć się trzy pokolenia szrotówka w ciągu roku. Wystrzymały kokon pozwala na przetrwanie miesięcy zimowych, a pierwsze pokolenie szrotówka wylatuje z niezagrabionych liści w kwietniu lub w maju.

Kasztanowce, na których pojawił się motyl wyróżniają się na tle drzew zdrowych: ich liście przebarwiają się, usychają i opadają już latem. Następuje ponowne wydanie liści, a nawet kwitnienie, które jednak nie może zakończyć się wydaniem owoców, a znacznie osłabia drzewa. Osłabione okazy są podatne na choroby, niektóre z nich po latach walki ze szkodnikiem zamierają. Warto zauważyć, że do obumarcia drzewa dochodzi jednak rzadko.

Szkody, które spowodował szrotówek kasztanowcowiaczek przyczyniły się do stworzenia wielu metod jego zwalczania. Przede wszystkim chcąc usunąć szkodnika należy systematycznie grabić i niszczyć opadłe z drzewa liście, gdyż są one źródłem pierwszego z pokoleń owada.

W walce z każdym szkodnikiem istotne jest odnalezienie naturalnych sprzymieżeńców. W przypadku szrotówka kasztanowcowiaczka są nimi sikory. Istotne jest więc umieszczanie na zainfekowanych drzewach budek lęgowych dla tych ptaków. Larwami motyla, prócz sikory, żywią się również świerszcze.

Metodami, które wymagają większego zaangażowania człowieka są szczepienia, w wyniku których liście kasztanowca stają się niejadalne dla larw szrotówka. Skuteczne może okazać się również oblepianie pnia drzewa lepem, zawierającym feromony żeńskich osobników. Eliminacja męskich osobników uniemożliwi rozmnażanie się motyla. Feromony stosuje się również w tzw. pułapkach feromonowych, których działanie przynosi efekt identyczny ze stosowaniem wspomnianych lepów.

Ochrona kasztanowców jest niezwykle istotna ze względu na rolę tych drzew w ekosystemie. Nasiona kasztanowców (kasztany) stanowią pożywienie dla saren, danieli, dzików i wiewiórek. Konar drzewa i jego galęzie mogą być miejscem schronienia dla ptaków i innych zwierząt. Człowiek stosuje nasiona kasztanowca przede wszystkim w medycynie. Kasztany łagodzą bóle stawów i symptomy przekwitania u kobiet.

Szrotówek kasztanowcowiaczek jest owadem, który od prawie dwudziestu lat niszczy kasztanowce w Polsce. Zwalczanie tego motyla nie jest łatwe, ale można go wyeliminować, również metodami zgodnymi z przyrodą. Ochrona kasztanowców przed szrotówkiem jest ważna, gdyż wyginięcie tych drzew stanowiłoby ogromną stratę dla zwierząt, jak i dla ludzi.

Autor artykułu: Anna Skikowska