Mniszek lekarski, zwany także mleczem, jest rośliną o pozytywnych właściwościach, jednak tak jak pokrzywa w ogrodach uważany jest za chwast.

Łodyga mniszka osiąga zwykle wysokość mniejszą niż pół metra. Bardzo długi jest natomiast jego spichrzowy korzeń: jego długość może przekroczyć 1 metr. Z tego względu, w przypadku zamiaru usunięcia rośliny, konieczne jest jej wykopanie. Pozostawienie w glebie części korzenia skutkuje bowiem jej odrastaniem. Roślina ma liczne, podłużne liście, które charakteryzują się postrzępieniem i zebraniem w rozetę. Mniszek kwitnie w maju, jego kwiaty są żółte i pełne. W ich miejsce po przekwitnięciu pojawiają się charakterytyczne dmuchawce.

Mniszek lekarski nie wymaga szczególnych warunków, chociaż preferuje glebę bogatą w azot. Jest rośliną ekspansywną i łatwo przystosowującą się. Występuje na łąkach, trawnikach, porzuconych siedliskach człowieka, lasach i parkach. Bardzo rzadko uprawia się go w ogrodach.

Mlecz znajduje zastosowanie w ogrodnictwie: wykorzystuje się go do przygotowania naturalnego nawozu bogatego w potas i fosfor. Podlewa się nim przede wszystkim krzewy owoce, co skutkuje pobudzeniem ich wzrostu. Nawóz przygotowuje się z kwiatów mniszka i wody.

Ponadto, z mniszka lekarskiego i wody można przygotować preparat do oprysku roślin. Sprzyja on zwalczaniu mszyc i innych owadów. W odróżnieniu od wspomnianego nawozu, do wykonania preparatu nie są konieczne kwiaty mlecza.

Mniszek lekarski może, prócz wykorzystania w ogrodnictwie, być stosowany również w leczeniu i żywieniu. Przede wszystkim wskazuje się, że mlecz usprawnia pracę układu pokarmowego: zapobiega powstawaniu zaparć i potęguje wydzielanie żółci.

Ponadto, mniszek wykazuje działanie moczopędne, może być więc spożywany przez osoby cierpiące na schorzenia nerek. Szczególnie silne działanie tego typu mają kwiaty mlecza.
W celu zwalczenia drobnych wyprysków i brodawek stosuje się zewnętrznie sok mniszka. Pod względem barwy przypomina on mleko: stąd potoczna nazwa mniszka – „mlecz”.
Trwają także badania nad właściwościami przeciwnowotworowymi mniszka lekarskiego.

Często wykorzystuje się mniszka jako paszę dla zwierząt. Może on stanowić pożywienie w szczególności dla drobnych przydomowych zwierząt, np. królików i kur. W niektórych krajach mniszek stosuje się jako roślinę miododajną.

Mniszek lekarski jest nieodłącznym symbolem wczesnego lata. Nadal jest uważany za chwast, jednak coraz więcej osób przekonuje się o jego pozytywnych właściwościach, które mogą znaleźć zastosowanie w ogrodnictwie, medycynie i hodowli zwierząt.

Autor artykułu: Anna Skikowska