Miłorząb japoński, zwany dawniej miłorzębem dwuklapowym, jest drzewem ozdobym, które w ostatnich latach często pojawia się w europejskich, a więc i również w polskich ogrodach i parkach. W swojej ojczyźnie słynie z pozytywnych właściwości.

Wbrew nazwie, miłorząb nie pochodzi z Japonii, a z Chin. Państwo Środka jest jedynym krajem, w którym drzewo występuje naturalnie. Jest jednym z chińskich endemitów, występuje w południowo-wschodniej części kraju. Można go spotkać w Japonii, ale tylko ze względu na ingerencję człowieka, która miała miejsce zapewne około XI wieku.
Jest gatunkiem chronionym, w jego naturalnym środowisku występuje jedynie niewiele ponad 150 drzew.

Do Europy miłorząb zaczęto sprowadzać w XVIII wieku z Japonii, stąd prawdopodobnie pochodzi myląca nazwa rośliny. Najstarszy polski okaz pochodzi właśnie z końca XVIII wieku. Podczas gdy w Azji hoduje się go przede wszystkim jako drzewo owocowe, na Stary Kontynent sprowadzono go jako drzewo ozdobne.

Miłorząb japoński jest drzewem o dużych rozmiarach: w naturalnym środowisku osiąga wysokość 4 metrów, w nienaturalnym 3/4 tej wysokości. Jego liście są dość grube i duże, o średnicy liczącej około 7 cm, czerwone lub zielone. Drzewo kwitnie późną wiosną. Miłorząb jest rośliną dwupienną, a więc kwiaty żeńskie i męskie występują na różnych osobnikach. Drzewo wydaje nasiona dopiero po kilkudzisięciu latach od zasadzenia; wspomniane nasiona otoczone są osnówką, która charakteryzuje się nieprzyjemnym zapachem.

Miłorząb jest drzewem długowiecznym, może rosnąć nawet 4000 lat. Jak wspomniano, późno wydaje nasiona i dopiero w chwili ich wydania można określić, czy dany osobnik jest okazem żeńskim czy męskim.

W Europie miłorząb pełni jedynie funkcje ozdobne, ale w Azji hoduje się go głównie dla jego nasion. Spożywa się je w Chinach i Japonii, przysmak jest szczególnie ceniony ze względu na konieczność długiego oczekiwania. Właśnie z tego względu miłorząb japoński nazywany jest ,,drzewem dziadka”: spróbować jadalnych nasion z drzewa, które zasadził dziadek, będzie mogł dopiero wnuk.
Wyciąg z miłorzębu japońskiego stosuje się w medycynie. Wpływa on korzystnie na poprawę koncentracji oraz pamięci. Cenione jest również drewno miłorzębu, które wykorzystywane jest w produkcji mebli oraz w sztuce.

Miłorząb japoński w Europie występuje od trzystu lat. Pierwsze okazy w Polsce rosły przy pałacach i w ogrodach botanicznych, ostatnio jednak „drzewo dziadka” staje się popularnym drzewem ozdobnym w przydomowych ogrodach.

Autor artykułu: Anna Skikowska