Złota maska Tutanchamona jest, obok popiersia Nefertiti, jednym z symboli starożytnego Egiptu. Zarówno jej odkrycie, jak i zdarzenia, które nastąpiły wkrótce po nim były sensacjami ubiegłego stulecia.

Tutanchamon żył w XIV wieku przed Chrystusem. Był synem faraona Echnatona, natomiast tożsamość jego matki nie została ustalona. Macochą księcia była królowa Nefertiti, żona Echnatona i matka przyrodniej siostry, a zarazem żony Tutanchamona Anchesenamon. Książę objął tron mając zaledwie 10 lat. W czasie krótkiego panowania przeprowadził reformę religijną, przywracając w Egipcie politeizm. Zmarł w wieku dwudziestu lat. Przyczyna jego śmierci nie jest pewna, gdyż Tutanchamon cierpiał na wiele chorób. Wśród licznych hipotez wymienia się przede wszystkim poważną infekcję.

Maska Tutanchamona została wykonana w XIV wieku przed Chrystusem przez nieznanego twórcę. Przedstawia ona twarz młodego faraona. Przybranie głowy i szyi mężczyzny ma znaczenie symboliczne. Kolory chusty (nemes), a więc błękit i złoto symbolizowały władzę faraona. Takie znaczenie miał również ureusz (wąż z głową sępa), który został umieszczony na czole władcy. Sztuczna broda, którą tradycyjnie nosili faraonowie, oznaczała jego więź z Ozyrysem, sędzią zmarłych.

Grobowiec Tutanchamona został odnaleziony w 1922 roku przez angielskich archeologów Howarda Cartera i Georga Carnarvona. Wydarzenie wywołało ogromne zainteresowanie, gdyż było to jedyne niesplądrowane wcześniej miejsce pochówku egipskiego faraona. Wobec tego, zachowało się w nim mnóstwo przedmiotów, które tradycyjnie umieszczono obok ciała władcy, by mógł korzystać z nich po śmierci. Była wśród nich również maska Tutanchamona, którą odkryto trzy lata po odnalezieniu grobowca, gdyż dopiero wtedy otwarto jego sarkofag.

Odnalezienie grobowca, a także złotej maski wiąże się z tzw. klątwą Tutanchamona. Twierdzono, że odkrywcy miejsca pochówku Tutanchamona zignorowali ostrzeżenie znajdujące się na drzwiach grobowca i tym samym sprowadzili na siebie i innych uczestników ekspedycji śmierć. Sześć miesięcy po dokonaniu odkrycia zmarł George Carnarvon, po nim w wyniku chorób lub wypadków zmarli inni członkowie wyprawy. Nagłaśnianie sprawy przez prasę potęgowało zainteresowanie, ale i obawę przed klątwą.

Istnieniu klątwy zaprzeczał Howard Carter, który mimo że otworzył grobowiec faraona, zmarł prawie dwadzieścia lat później, w wieku 65 lat. Ponadto wskazano, że na drzwiach grobowca wcale nie znajdowało się ostrzeżenie. Klątwa była wymysłem dziennikarzy: okazało się, że do grona ofiar uroku zaliczano osoby przypadkowe, niamające nic wspólnego z odkryciem. Możliwe jest jednak, że niektóre osoby, które rzeczywiście były obecne przy otwarciu grobowca zmarły w wyniku choroby wywołanej przez bakterie tam występujące.

Złota maska Tutanchamona, którą można oglądać w Muzeum Egipskim w Kairze jest przykładem dorobku kultury starożytnego Egiptu. Historie związane z jej odkryciem przyczyniają się do niesłabnącej popularności dzieła.

Autor artykułu: Anna Skikowska