Orzech laskowy, w Polsce nazywany również leszczyną, jest krzewem występującym naturalnie na terenie Europy i Azji. Orzechami laskowymi nazywa się również jego nasiona, które stanowią pożywienie licznych zwierząt i mogą być spożywane przez człowieka.

Nazwa „orzech laskowy” nie pochodzi od słów „las” czy „lasek”, ale od wyrazu „laska”. Często bowiem wykorzystywano leszczynę do wyrobu lasek. Ze względu na miękkość, drewno leszczynowe nie jest bowiem wykorzystywane do wyrobu mebli, ale może być użyte do produkcji drobnych przedmiotów.

Leszczyna jest krzewem o znacznych rozmiarach, jej wysokość dochodzi do 5 metrów. Jej kora zwykle jest gładka i szara, a gałęzie uniesione. Liście są jasnozielone, o lekko sercowatym kształcie, postrzępione na końcach. Krzew kwitnie zwykle w marcu; męskie kwiaty mają postać kotków i wydzielają bardzo dużo pyłków, które zawierają silne alergeny. Leszczyna owocuje zwykle na początku września. Jadalne, brązowe orzechy pokryte są twardą, również brązową skorupką. Pierwsze owoce zbiera się zwykle po dziesięciu latach od zasadzenia krzewu; roślina owocuje na ogół przez następnych pięćdziesiąt lat.

Krzew rośnie zwykle na stanowiskach nasłonecznionych, ale sadzi się go również w częściowym cieniu. Okazy rosnące w mniej słonecznych miejscach wykazują często bogatsze owocowanie. Wynika to z faktu, że ze względu na niższe temperatury występują w cieniu, ich kwiaty pojawiają się później, a tym samym są mniej narażone na przymrozki. Leszczyna jest krzewem naturalnie występującym w Polsce, wobec tego jest przystosowana do miejscowego umiarkowanego klimatu. Nie wymaga szczególnych warunków ani zabiegów, z wyjątkiem okresowego podcinania; nie może być również uprawiana w glebie bardzo wilgotnej.

Konkurencję dla leszczyny stanowi orzech włoski, który nie jest drzewem rodzimym, a cechuje się inwazyjnością. Zwierzęta, dotychczas żywiące się i rozsiewające orzechy lasowe, zaczynają rozsiewać orzechy włoskie, co znacząco ogranicza populację leszczyny.

Owoce leszczyny mają bardzo wysoką zawartość tłuszczu, z tego względu wytwarza się z nich olej wykorzystywany w celach kosmetycznych i spożywczych, a także masło orzechowe. Zjada się także same owoce, które wykazują szereg pozytywnych właściwości. Przede wszystkim są bogatym źródłem witaminy E, która odpowiedzialna jest za zdrowie skóry i trwałość czerwonych krwinek. Wspiera ona także leczenie chorób serca. Witamina E ma również duże znaczenie w leczeniu niepłodności u mężczyzn, gdyż wzmaga wytwarzanie hormonów płciowych oraz zwiększa ruchliwość gamet. Ponadto, orzechy laskowe zawierają magnez, dlatego tak jak orzechy włoskie, wspomagają koncentrację i pamięć oraz zmniejszają stres. Wskazuje się, że owoce leszczyny obniżają poziom cholesterolu, a także cukru we krwi.

Alergia na orzechy lasowe jest często występującym uczuleniem, z tego względu nawet na produktach zawierających ich niewielkie ilości wymaga się wskazania możliwej obecności orzechów. Negatywne skutki jedzenia orzechów występują właściwie tylko u osób cierpiących na alergię oraz spożywających je w nadmiernych ilościach, ze względu na wysoką zawartość tłuszczu.

Leszczyna jest rodzimym krzewem, którego owocami są cenione bakalie. Sadzenie jej w ogrodach wspiera rozszerzanie jej populacji, która maleje ze względu na konkurencję gatunków obcych.

Autor artykułu: Anna Skikowska