Kleszcze to niewielkie pajęczaki, które na terenie Polski występują od tysięcy lat, jednak niechlubną popularność zyskały w latach ostatnich . Wynika to ze wzrostu świadomości, jak niebezpieczne choroby przenoszone są przez te pasożyty.

Kleszcze to pajęczaki o okrągłym, spłaszczonym tułowiu o rozmaitych kolorach: od bieli, przez brąz, po czerń. Długość ich ciał, co do zasady, nie przekracza kilkunastu milimetrów. Po posiłku jednak stają się wypukłe i wielokrotnie większe: kleszcze pospolity może zwiększyć swoją wagę nawet 200 razy. Kleszcze niekiedy widzą, jednak żywicieli znajdują dzięki narządowi Hallera, który stanowi narząd węchu.

Na rozwój tych pasożytów składają się trzy stadia: larwalne, nimfalne oraz dorosłe. Na każdym etapie rozwoju kleszcze żerują na swoich żywicielach, co oznacza, że każda z trzech postaci kleszcza może przenosić choroby. Należy jednak zaznaczyć, że na niesprzyjające warunki, jak głód odporne są tylko kleszcze dorosłe.

Jako pasożyty kosmopolityczne, kleszcze występują w wielu strefach klimatycznych. Żyją na terenie całej Europy, jednak największe ich populacje występują przede wszystkim w środkowej i wschodniej części kontynentu, m.in. w Polsce, na Litwie i Ukrainie.

Kleszcze żyją przede wszystkim w lasach, na łąkach i ogrodach, jednak ze względu na wspomniany kospolityczny charakter, pojawiły się w ostatnim czasie również w miastach. Wbrew obiegowej opinii, nie czekają one na żywicieli na drzewach, lecz w wysokiej trawie.

Żywicielami kleszczy są głównie zwierzęta, co jednak nie stoi na przeszkodzie ich pasożytowaniu również na człowieku. Przyciągnięte wilgocią i zapachem zwierzęcia lub człowieka, kleszcze po dostaniu się na niego, kąsają w miejscach, w których skóra jest delikatniejsza. Ukąszenie pajęczaka jest bezbolesne z racji wprowadzonych do organizmu żywiciela substancji znieczulających. Zarówno w przypadku ukąszenia człowieka, jak i zwierzęcia konieczne jest bezzwłoczne wyciągnięcie pasożyta, gdyż wprowadza on wówczas do organizmu żywiciela substancję zawierającą bakterie i wirusy.

Do chorób odkleszczowych należy przede wszystkim bakteryjna borelioza, często, ale nie zawsze objawiająca się rumieniem wędrującym. Nie istnieje szczepionka przeciw tej chorobie, ale leczy się ją za pomoca antybiotyków. Kleszcze zarażające boreliozą występują głównie w Europie Środkowej i Północnej, a w Polsce przeważnie w północnej i wschodniej części kraju. Jest ona najpopularniejszą choroba odkleszczową.

Inną chorobą, rzadziej wystepującą, jest babeszjoza. Nazywana bywa ona także „malarią północy”, gdyż jej objawy przypominają symptomy malarii.
Wśród chorób odkleszczowych należy wymienić również kleszczowe zapalenie mózgu. Ta wirusowa choroba charakteryzuje się dwiema fazami: pierwsza przypomina grypę, druga jest fazą neurologiczną.

Kleszcze są drobnymi pasożytami, które mogą przenosić niebezpieczne choroby. Na skutek rosnącej populacji kleszczy, rośnie także ryzyko zachorowania na jedną z wymienionych chorób.

Autor artykułu: Anna Skikowska