“Dama z gronostajem” jest jedynym obrazem Leonardo da Vinci, który można oglądać w Polsce. Powstały około 1490 roku portret nadal wzbudza szerokie zainteresowanie i podziw.

Obraz przedstawia młodą kobietę w granatowej sukni, która trzyma na rękach gronostaja. Postać spogląda w bok, delikatnie się uśmiechając. Badania wykazały, że czarne tło obrazu pierwotnie wyglądało inaczej: prawdopodobnie było ono koloru niebieskiego, a więc współgrało z barwą sukni.

Dzieło Lenardo da Vinci często bywa nazywane „Damą z łasiczką”. Wbrew pozorom obecność słowa ,,gronostaj” w tytule ma istotne znaczenie. Przedstawioną kobietą była poetka Cecylia Gallerani. Wskazuje się, że grecka nazwa gronostaja nawiązuje do jej nazwiska. Ponadto, gronostaj miał symbolizować Ludwika Sforzę, kochanka Cecylii Gallerani, który był odznaczony przyznawanym za odwagę Orderem Gronostaja. Związek Ludwika i Cecylii musiał być zachowany w tajemnicy, toteż autor przedstawił ich tożsamość za pomocą symbolu.

Co więcej, zwierzę pełni na obrazie prawdopodobnie jeszcze inną funkcję. Kobieta trzyma gronostaja w sposób, który pozwala jej na ukrycie ciąży. Istotnie, Gallerani urodziła Ludwikowi Sforzy syna Cesare.

Do śmierci Cecylii Gallerani ,,Dama z gronostajem” była jej własnością. Dzieje obrazu przez kilkaset następnych lat nie są znane. Pod koniec XVIII wieku książę Adam Jerzy Czartoryski kupił go dla swojej matki. Ze zwzględu na obawę zniszczenia lub grabieży, obraz został w czasie powstania listopadowego przewieziony do Francji. Po kilkudziesięciu latach przywioziono go z powrotem do Polski, gdzie był eksponowany w Muzeum Czartoryskich w Krakowie. Dzieło było jeszcze dwukrotnie wywożone za granicę: podczas I i II wojny światowej. Obraz miał trafić do prywatnej kolekcji Adolfa Hitlera, ostatecznie znalazł się w posiadaniu Hansa Franka. Z końcem wojny obraz przywieziono do Polski.

W 2016 roku cała kolekcja Czartoryskich, a więc również ,,Dama z gronostajem” została przekazana Skarbowi Państwa za kwotę 100 milionów euro. Obraz prezentowany jest obecnie w Muzeum Narodowym w Krakowie.

Wartość portretu nie została oszacowana, jednak na czas podróży została ubezpieczona na 300 milionów euro.

“Dama z gronostajem” jest bezcennym dziełem i świadectwem kunsztu Leonardo da Vinci. Ciekawa historia przedstawionej postaci, a także burzliwe losy samego obrazu sprawiają, że cieszy się niesłabnącym zainteresowaniem.

Autor artykułu: Anna Skikowska